TAXANAHA SIYAASADDA – SIYAASIGA SOOMAALIGA AH AMMAAN MA MUDAN YAHAY.

image

Fahanka Siyaasada iyo Siyaasiga

SIYAASIGA SOOMAALIGA AH AMMAAN MA MUDAN YAHAY.

HORUDHAC:

Mawduucan aan Cinwaanka uga dhigay taxanaha Siyaasada, ma’ahan qoraal ka waramaya Siyaasada cilmi ahaan, Taariikh ahaan, iyo Siyaasada Aduunka, ee waxa aan uga sheekeyn rabaa Siyaasiyiinta Soomaalida anagoo marba dhinac iska weydiin doonno, xaga dhaqankooda, Aqoontooda, dad la dhaqankooda, Tukashadooda, waxaa Maqaalkan ku xigi doona maqaallo aan ugu Magacdaray ( Siyaasinta Soomaalida iyo Tukashada Salaada) (Siyaasiyiinta Soomaalida iyo Wax akhrinta) iyo Cinwaanno kale. Hadaba aan bilowno qormada Koowaad.

Qeybta 1aad

Waxay ku beegnayd, December 27, 2001 Markii aan akhristayaasha soo weydiiyey su’aal ahayd (SIYAASIGA SOOMAALIGA AH EE AAN RABNO YAA INOO HAYA??!! ) Su’aashaa waxaa ka soo jawaabay qorayaal farabadan oo Soomaali ah, ninba meel buu gaashaan-ka ku dhuftay, qaar anigay ganafka igu tuureen, qaarna inaan saxsanahay beyba la’ahaatay, waase jireen kuwa si dhexdhexaad ah isugu dayey iney bal arintan u qaadaa dhigaan, laakiin dhamaantood waxay ka sin-naayeen ineysan iiga jawaabin su’aashii aan akhrista-yaasha weydiiyey, malaha saan uga gaabsaday bey iyaguna uga gaabsadeen? Yaa og!.

Horta mabanaantahay in la Amaano Siyaasi? Su’aashaa aan weydiino Culimada diin-ta saa iyagaa u cilmi lehee, goortase la amaanayo Siyaasi ama la maagayo waxay ka dhalataa talaabo Siyaasadeed oo uu qaado Siyaasigu, taasoo u keenta inuu amaan ama dhaleecayn ku mutaysto, hadaba Siyaasiyiinta Soomaalida waxtar ma leeyihiin si aan u maanno? Gabood false ma sameeyeen si aan u dhaleecayno? Waxay ila tahay in akhriste kastaa uu ila ogol yahay arintaas, laakiin goorta uu i khilaafi doonaa ayaa waxay tahay marka nin isaga agtiisa ka amaanan aan dhulka dhigo, ama nin isaga agtiisa kaliita aan Bilo.

Sanad ka hor ayaan ka qayb galay Xaflad Aroos, nin martidii ka mid ahaa ayaa dadkii weydiiyey Su’aal uu u dhigay sidan ( MA TAQAANAAN SIYAASIGA SOOMAALIYA UGU XUN?) dad badan baa ka jawaabay weydiintii oo qofba nin buu yiri Allaylahee waa hebel, Su’aashii waxay wareegtaba anigoo aad u diidanaa nooca Su’aasha ayuu kal-kaygii soo galay inaan ka jawaabo, ninkii Su’aasha soo gubdiyey baan ku iri, Anigu waan kuu sheegi karaa Siyaasiga aan shakhsiyan ugu nebcahay Siyaasiyiinta Soomaalida, laakiin kuuma sheegi karo kan ugu xun! Sababtu maxay tahay ayuu igu soo celiyey? Waxaan ku iri, xumaanta qofba sibuu u yaqaan, intii kaaga jawaabtay Su’aasha ninba Siyaasi buu kuu sheegay inuu yahay kan ugu xun Siyaasiyiinta Soomaalida, kuligoodna waxay ku jawaabeen sida aad aniga hadda iga diidan tahay inaan kuugu jawaabo, oo nin waliba wuxuu kuu sheegay kuu ugu necebyahay Siyaasiyiinta Soomaalida ee kuuma sheegin kan ugu xun! Haddiise aad rabto inaan helno jawaab sax ah, waxaan ku khasban-nahay inaan samayno baaritaan cilmi ah oo aan ku kala ogaaneyno Siyaasi kasta iyo Taariikhdiisa si aan u helno dhib iyo dheef wuxuu lahaa.

Sheekadatan waxay isoo xusuusisay aniga oo maalin taagan Geed Doqon mawaaye loo bixiyey oo ku yaalay Iridda laga galo Xeradii Qaxootiga ee Utange, nin kamid ah dadkii halkaa ku fadhi dirirayey ayaa yiri ( MATAQAANAAN SIYAASIGA UGU QURUXDA BADAN SOOMAALIYA?) Akhyaartii Su’aasha la weydiiyey ninba beel buu u saaray, nin waliba key la’ahayd inuu ugu qurux badan yahay Siyaasiyiinta Soomaalida ayuu magacaabay! Qaar waxay ka fiiriyeen quruxda Eebbe u dhaliyey Siyaasiga, Qaar waxay ka eegeen Socodkiisa, Qaar waxay xooga saareen labiskiisa, qaarna waxay ku doorteen kalgacalada ay u hayeen Siyaasigaas, Ninba Ceesaantii Ceelka keen, qofba suu qurux u yaqaanay buu u sheegay isagoo ku dooranayey Siyaasiga uu islahaa malaha isagaa Qurux badan, si kastaba ha’ahaatee Kolkii aad loo murmay oo hadalkii la isku jiidjiiday, Iyadoon la isla meel dhigin Siyaasiga ugu qurxan Soomaaliya ayuu wakhtigii dhacay, haddii goobtii lagu kala dareeray dadbaa waxay weydiiyeen ninkii Su’aasha keenay maxaad ula jeeday Su’aashaa?, wuxuu ku jawaabay waxaan rabay inaan ogaado inta uu le’eg yahay GARAADKA QOFKA SOOMAALIGA AH, waana arkay sida uu yahay GARAADKA SOOMAALIDA.

Aan meel iska dhigno yaa ugu quruxbadan Siyaasiyiinta Soomaalida? Iyo yaa ugu xun? Laakiin aan usoo laabanno Siyaasiga Soomaliga ah Amman ma mudan yahay? Dadka wax ka qora arimaha Soomaaliya waxay la kulmaan dhibaatoonyin aad u tiro badan, waxaa ka mid ah in Qoruhu uusan ku dhicin ka jawaabida Su’aalaha qaarkood, haddii aan hadda iraahdo Siyaasi hebel ayaa Ammaan mudan waxaa Saacado kadib Bogga Internet-ka loogu imanayaa qoraallo lahjad adag ku qoran oo wada leh, wuxuu saas u yiri waxaa ka dhexeeya Siyaasiga arintaan iyo arintaas ……………, ninba sibuu u Icraabayaa! haddiiba ay taajirto ma iska daynaa Amaanta Siyaasiyiinta mise waan ku indha adayg-naa, waxaad moodaa haddii la Amaano Siyaasiyiintii ka soo qayb galay Dowladihii ka horeeyey Kacaanka inaan dan iyo heello laga galin, malaha jiilkii waagaa waa sii gabagabo!, laakiin Raggan hada jooga hadaad u qalin qaadato waxaad ku dhacaysaa bad aad ku dhimaneyso hadaadan dabaasha aqoon.

Qofkase qoraya Taariikhda waxuu ku khasban yahay inuu si cad uga hadlo dhacdo kasta oo Siyaasadeed isagoo ka run sheegaya sidii ay Siyaasiyiintii ula fal galeen dhacdadaas, waana arin ay waajib ku tahay qoroha Taariikhda, waase ka leexleexan karaa qoraha maqaalka, Siyaasiyiinta Soomaalida laftoodu waa dad aan kala jeclayn waxa laga qoro, arintaas waxaan si fiican ugu falanqayn doonnaa qoraal soo socda oo aan ugu macag daray (SIYAASIYIINTA SOOMAALIDA IYO WAX AKHRINTA) ee la soco.

Ammaan waa tilmaan laga fahmayo in qofka la’ammaanaya inuu yahay nin fiican, maskaxduna ay ogolaaneyso in ninka la’ammaanayo uu yahay halyeeygii dalka iyo dadka lagu aamini lahaa, maadama waxa lagu amaanayaa ay Siyaasad tahay.

Hadaba inta aynaan Ammaanin Siyaasiyiinta Soomaalida bal aan uruurinno arimaha lagu Ammaano Siyaasiga si aan markaas u helno halbeeggii aan Siyaasiyiin-teenna ku qiimeyn lahayn.

Qeybta 2aad

Waxbarashadu waxay tilmaan u tahay sida laga rabo iney noqdaan jiilka u soo koroya dalka, taas waxaa lagu sii gartaa nooca uu yahay tayada waxbarasho ee loo diyaariyey Caruurta la doonayo iney bari la wareegaan xilalka kala duwan ee dalka, waxbarashadu waa tan diyaarisa nolosha dadka oo dhan, haddey tahay Raggii Siyaasada wadi lahaa, dhaqaalaha dalka kobcin lahaa, dhisidii dalka u hawlgali lahaa, iyo hawl kasta ee uu qaranku u baahan yahay, muhimada ay waxbarasha u leedahay bulsho kasta waa cashar uu qofka kasta ka dharagsan yahay.

Siyaasiyiinta Soomaalidu maxay ka qabteen arimaha waxbarashada, mataqaanaa Siyaasi Soomaali ah oo Iskuul dhisay? Ama qayb ka bixiyey qaaraan iskuul loogu uruurinayey? Laakiin wuxuu wax u qabtay Ardaydii ka soo fallaagowday Iskuullada inuu hawl u sameeyo ay ku mashquulaan, uuna saaro qori aysan tabarteedba lahayn qaadistiisa, si ay u bartaan qaybaha kala duwan ee qoryaha iyo hubka guud ahaanba, Prof. Tooxoow oo ah madaxa UNISCO ee Muqdisho ayaa mar iigu waramay in Caruurta Soomaalidu ay aad u kala yaqaanaan dhawaqa Rasaasta iyagoo markaaba kuu sheegayo Rasaastaas dhacdaysa qoriga ay ka dhacayso, wuxuu intaa iigu daray in dhacdooyin noocaan ah oo tiro badan uu la kulmay.

Jen Caydiid ( Allaha u naxariistee) waaya-waayihiisii, waxa uu samayn jiray marka ay wufuud dibadaha uga yimaadaan ee la weydiiyo wax qabadkiisa Bulsho waxa uu ku soo wareejin jiray Iskullada sida gaarka ah loo leeyahay isagoo ugu sheegaya inuu yahay Asaasaha xaruntan waxbarasho, hantiila-yaasha Iskuul-kaasna kuma dhacaan iney beeniyaan warka Janan-ka illeen Caymiskii ay ku jireen ayey ka baxayaanee!, Culays kuma hayn Aasaasayaashii asalka ahaa ee Iskuuladan in Jananku sheegto waxqabad-koodii mar haddiiba ay nabad galyadooda ku xiran tahay, Janankana waxa uu si cad ugu sheegayey Maamula-yaashii Iskuuladaas iney iska shib dhahaan inta ay ka dhamaaneyso booqashada madaxda sharafta leh, wuxuuna u balan qaadayey goorta uu Wafdigu tago in uusan dib danbe u arbushi doonin xarumahooda waxbarasho, dhib iyo dheefna aysan kala kulmi doonin.

Col C/Laahi Yuusuf Ahmed, isagu isma been fartiimin laakiin mar uu soo boqday Iskuul isna gaar loo leeyahay oo ku yaalla magaalada Galkacayo waxa uu ardadii u sheegay isaga oo waaniyanaya kalana hadlaya mustaqbal-kooda waxbarasho, iney iska ilaaliyaan fikradaha xun xun ee diinta lagu qasayo, sida Wahaabiyada, laakiin waxay is weydiintu tahay, Caqiidku ma dhisay Iskuul uu isagu maalgaliyey oo sida uu jecel yahay wax looga barto? Mida kale Madaxweynaha D.G.P.L. Canshuuraha uu maamulkiisu uruuriyo wali ma ku dhisay Iskuul?.

Sida ay dad badani la socdaan Waxbarasha aad u taya sareysa ayaa ka jirta gabi ahaanba dalka Soomaaliya, waxaa askumay gacantana ku haya waxgarad Soomaaliya oo u damqaday ubadka Soomaaliyeed, qaarkood iyaga oo ay noloshooda dhaqaale aad uu liidato ayey u babac dhigeen iney badbaadiyaan dhalaan-ka Soomaaliyeed, hadii ay cid Ammaan mudan tahay ama Taariikhda Soomaalida baal fiican ay cidi ka galayso waxaa sharaf iyo qiimeyn mudan Ragga hada u taagan kobcinta aqooneed ee jiilasha soo karaya.

Hadaba Siyaasiga aan waxba ka qaban Waxbarashada dalkiisii adaan ku weydiyee mala Ammaani karaa?

Baahida Caafimaadka waa ay ka muhimsan tahay inta badan baahida Waxbarasho, sababtoo ah qofku haduu Caafimad helo ayuu mohan karaa inuu Waxbarashu isu xilqaamo, marka la qiimeynayo wax tarka dowladeed meelaha laga eego waxaa kow ka ah Caafimaad, iyadoo la is weydiiyo magaaladan dowladu Isbitaal maka dhistay? Sey tahay tayada Iskuulku? Jawaabaha laga bixiyo Su’aashaa ayey dowladu ku mudataa Ammaan ama maagid.

Siyaasiyiinta Soomaalidu maxay ka qabteen arimaha Caafimaadka, mataqaanaa Siyaasi Soomaali ah oo Isbitaal dhisay? Ama qayb ka bixiyey qaaraan isbitaal loo uruurinayey? Laakiin waxay qayb ka qaateen burburintii Isbitaallada,waxay kaloo sahleen Bililiqaysi-goodii, maxaa yeelay iyaga iyo caruurtoodaba baahi uma qabaan Isbitaal ku yaal Afrika dhexdeeda marka maxaa uga dana Isbitaal Soomaaliya ku yaal, horaa Riwaayad Soomaali ah loogu sheegay hadal laga soo xigtay Siyaasi Soomaali ah oo leh ( Dadka yaan la dhaawicin ee hala laayo, maxaa yeelay Isbitaallo aan ku daaweyno mahayno, laakiin waan haynaa Qubuuro lagu duugo) garashadaas xisaabtan ku dhisan weeye tan dudumisay Isbitaallada.

Maxamed Qanyare Afrax oo aan ku soo boqday Dayniile ayaan weydiiyey Siyaasiyiin-tiinnu maxaad ka qabateen arimaha Bulshada, Qanyare oo ah nin aan hadalka ka gaban ayaa iigu jawaabay “Maalin dhawayd xaflad lagu aasaasayey Isbitaal waan ka qayb galay waana dhiiri galiyey”.

D.K.G. ah oo iyadu isu muujisa iney ka timid Bulshada Rayidka ah, wixii lacago ku soo dhacayey Isbitaal ma dhistay? Mase taakuleysay xarun Caafimaad? Wey jireen saanado Hub taakulo ah oo ay Dowladu u dirtay xulufadooda Kismaayo, laakiin Isbitaal ku yaalla Muqdisho oo ay dayactirtay lama sheegin, Jen. Cumar Xaaji Masalle oo laga soo badalay W/Gaashin-dhigga ayaa loo magacaabay Wasiirka W/Caafimaadka, subixii u horeeyey ee uu shaqaalihiisii la hadlo ayuu waxa uu u akhriyey khudbad run ahayad laakiin ka xanaajisay Madaxweynihii Dalka, wuxuu yiri, ( Aniga dadka sida loo dilo ayaa la i baray, mana aqaanno sida dadka loo nooleeyo ee shaqaalaha W/Caafimaadka waxan u sheegayaa iney shaqadooda wataan, toosna ay u maamushaan) Jenan-kii hadalkaa ku khudbeeyey 80.tameeyadii, misana xiligii uu uu Itaxaadka kula dagaalamayey Gedo, la xusuusan yahay in Xarun lagu xanaaneyn jiray Agoonta G/Gado u badalay Xarun uu ku uruuriyo Ciidamadiisa, ayaa goortii uu isu soo Rashaxay jagada Madaxweyne-nimada Soomaaliya xiligii shirkii Carta, waxa uu ku daray Barnaamij-kiisa waxqabad inuu dhisi doono Xarumaha lagu xanaaneeyo Hooyada iyo dhallaanka.

Hadaba Siyaasiga aan waxba ka qaban Caafimaadka dalkiisii adaan ku weydiiyee mala Ammaani karaa?

Qeybta: 3 aad

SIYAASIYINTA SOOMAALIDA IYO TUKASHADA SALAADDA :

Cibaadada Salaada waa tiirka Islaamka, qofka laga waayana Culimada qaar Gaalcad ayey u yaqaanaan, oo ay xaasku ka furmi oo aan Qubuuraha Muslimka lagu aasayn, hadda kama sheekeyn doonno Fiqi ahaan Salaada waxa la xiriira, laakiin Su’aashu waxay tahay Siyaasiyiin-teennu ma tukudaan? Waa dood sax u eg hadaad idhahdo maxaa kaa galay Salaadooda iyo Salaad la’aantooda? Waxaa iga galay nin xukunkii dalka raba inuu gacanta ku hayo oo aan Abuurihiisii xiriir lahayn sidee xil ugu aaminnaa?.

Taariikhda Islaamka laguma hayo madaxdii soo martay nin si cad loo ogyahay inuusan tukan iskaba daa inuuba ku faano salaad la’aantee, waayadan danbese wey soo korodhay salaad la’aanta hogaanka sare ee Umadda, waxaa caado u noqotay ineysanba tukan Salaadda Eebbe, iyagoo u arimiya dad haysta Diinta Islaamka, qaarkood waxay goobaha Cibaadad yimaadaan Ciidaha, waxaan garanaya nin madax ka ahaa Hay’ad ka mid xukunkii Soomaaliya oo aan ogaa inuusan Salaada tukan Bisha Ramadaanna soomin ayuu maalinta ciidda ah la tukan jiray Muslimiintii soo cibaadeysatay Bishii Ramadaan, SOW INDHA-ADAYGA MA’AHAN?.

Soomaalida dadkii madaxda u noqday waxay noqdeen qaar tukada oo Cibaadada ku fiican waana tiro aad u yar oo hebel iyo hebel la oran karo, qaarna kolkay la shirayaan dad tukada ayey iskala tukadaan guud ahaanse Ahlu Salaad ma’ahan, iyo qaar sidoodaba aan tukan ama kaligood ha’ahaadeen ama Ugaasyo Soomaliyeed ha’u khudbey-nayaanee, salaad la’aanta waa ka joogto.

Sanadkii 97.kii ayaan xaadiray khudbo uu jeedinayey “Xuseen Caydiid” oo xiligaa ahaa Madaxweynihii Salballaar, wuxuu u khudbeynayey Jaaliyad Soomaaliyeed oo wadan Carbeed joogtay, shirkii intuu socday waxaa soo gashay 3.Saladood waa Casar, Makhrib, iyo Cishe, Xuseen Caydiid sadaxdii Salaadoodba wuu nala tukaday,

Makhribkii ayaan isku dhinac tukanay, haddii Salaadii laga baxay Gacmaha ayuu kor u taagay ducooyin farabadan oo Afcarabi iyo Afsoomaali isugu jira ayuu Ilaahay ku baryayey, oo anigu erayada qaar ayaa dhagteyda ku soo dhacaysay, wafdigii uu Xuseen Caydiid hogaaminayey waxaa kamid ahaa madax sare oo Siyaasiyiin ah oo ilaa 5.nin dhamaa, ninna kama soo kicin korsigii uu fadhiyey, waanu soo tukaneynay waana ugu soo laabaneyna iyagoo salaad la’aan wali sii ah.

Waxaa dalka Yaman mar soo booqday xubno gaarayey ilaa dhawr iyo labaatan qof oo kawada tirsanaa kooxdii Soodare, Hoteelkii ay ku soo dageen waxaa ku hoos yaalay Masaajid, Salaadda waxaa u soo dagi jiray oo kaliya Jen Maxamed Abshir Muuse oo 5.ta Salaadood ku tukan jiray Jamaacada, waliba inta u dhaxaysa Makhribka iyo Cishaha waxa uu dhagaysan jiray Cashar ka socday Masaajidka, intooda kale uma soo dagin Aadaanka, taasna macnaheedu ma’ahan ineysan wada tukan, waxayse ku tuhun-siineysaa in badankood aysan tukan,

Intii uu socday shirka Soomaalida ee Kenya waliba xiligii loo soo wareejiyey meel u dhaw Nayrobi, ayaa waxa yaraatay in lagu arko Siyaasiyiintii Soomaalida goobaha ay Muslimiintu isugu yimaadaan sida Masjidka weyn ee ku yaala bartanka magaalada Nayroobi, aragaygu waxa uu qabtay Col Jaamac Cali Jaamac oo aan si joogta ah ugu arko maalinta Jimcaha, sidoo kale waxaa joogto loo arkaa Xasan Abshir Faarax, oo xili hore soo gala Masaajidka, ma xusuusto qof kale oo aan ku arkay Masaajidka isaga oo tukanaya weyse jiri karaan.

Maxay tahay sababta diidan in madaxdii Soomaalida lagu arko goobaha Cibaadada, qaarkood waxaa dhab ah iney baqdin u diideyso hadeyba tukadaan oo dad godob u haysta ayeysan ka nabad heleyn, kuwooda kalana guryaha ayey ku tukudaan, mafilayo inaan danbaabay hadaan dhaho inta badan madaxda Soomaalida ma tukadaan, waxaanba dhihi karaa waa xaqiiqo, tiro badan oo kamid ah ayaan aqaanaa oo salaada aan tukan, qaarkood inta waraysi loogu tago oo uu hadalku dheeraado ayaa laga fasax qaata si loo soo tukado kolkaasaa dib loogu soo laabtaa isagoo miiskiisi fadhiya oo la dhameystiraa waraysigii harsanaa!!

Saaxiib aan ku kalsoonahay ayaa iigu waramay inuu ka qayb galay shir beeleed la yiri Hogaamiye hebel baa maanta cidda u yeeray, wuxuu yiri Casarkii dabadii shirkii la bilaabay oo ay ka soo qayb galeen dhamaan qaybaha beesha Culimo iyo Caamaba ayaa la gaaray Makhribkii, waxaa la yiri aanba hoolkan isaga tukanno, dadkii oo dhan salaadii ayey u istaageen laakiin Hogaamiyihii beesha gooni ayuu u fariistay si uu u sugo shacabkiisa inta ay tukanayaan.

Kolka aad booqato hoolka shirarka Soomaalida ee la gaaro xilli Salaadeed kuu muuqan maayo dareen ah dadka meeshan ku shirsan waa Muslimiin, Sh. Maxamed Umal oo kamid ah Culimada magaca iyo qadarinta ku dhex leh Kenya ayaa si sheeko ah iigu sheegay inu mar booqday Eldoret isagoo la socday Culima kale, wuxuu sheekhu yiri, xili Salaad ah ayaan arkay iyagoo qofba goonidii u tukanayo Soomaalidii halkaa joogtay, nin dadkii kamid ahaa ayuu Sheekhu ku yiri, ( MAAD ISLA JAMAACEYSATAAN OOD HALMAR WADA TUKATAAN) ninkii wuxuu sheekha ugu jawaabay, ( SHEEKHOOW HALKAN WAX KASTA 4.5 AYAA LAGU QAYBSADAA, MARKA MU’ADIN IYO IMAAM SI LOO KALA QAYBIYO AYAA ADAG) Sheekhii arintaas aad ayuu ugu qaracmay, xaalada Soomaalida ayaa murugo ku beertay, wuxuu yiri dadkaas Salaadii ilaahay saas yeelay sidee bey guul ku gaari doonaan?.

Bil Ramadaan ayaan booqday Eldoret waxay isheydu qabaty tiro badan oo ah rag magac ku dhex leh Siyaasada Soomaalida oo Sigaar cabaya oo aan Xishoodba ka muuqan, nin kamid ah Waraysi inaan ka qaado ayaa la iiga soo qalqaaliyey, kolkii uu ii muuqday ee aan arkay inuu Sigaar cabayo ayaan ka cudurdaartay Warysigii oo iska joojiyey ka qaadista Warysigaas, waxaan maskaxda isaka iri ninka Ilaahay iyo Adoomihiisa ka xishoon waayey jawaabta uu ku siiyo maxay macna ah oo ay kuu kordhin, su’aasha muhiimka ahse waxay tahay sidee ninka nuucaas oo kale ah uu u matalaa beel dhan oo Soomaaliyeed, waliba maalintaa ninka aan soo sheegay aad ayaa loogu xoonsanaa oo ay beeshiisu ugu qosleysay.

Waxaa dhici karta in akhrista-yaasha qaarkood is dhahaan Siyaasadaa sida ah, oo qofkii gala isaga iyo Eebbe kala go’e, taas ineysan saas ahayn aan tusaale idinka siiyo, waliba meel dheer aadi meynee dad aad taqaanaan aan idinku tusaaleeyo, dalka Kenya Siyaasadeeda dadka haga waxaa kamid ah Siyaasiyiin Soomaaliyeed oo laga soo doorto Gobolka ay Soomaalidu degto, dhamaantood waa lagu arkaa goobaha Salaadda, qaarkoodna waxaaba lagu tiriyaa safka Culimada diinta, waxaa kamid ah Wasiirkii dhintay Alaha u naxariistee Axmed Khaliif ooba xubin sare ka aha golaha Muslimiinta Kenya, Salaad Jimce ayaan ku tukaday Masjidka weyn ee Nayrobi kolkaasaan tiris ugu dhaqaaqay Siyaasiyiinta Soomaalida Kenay ee maalintaa ku soo tukutay Masaajidka, dhinacaan fiiriyaba waxaa iiga muuqanayey ragga ay kamid yihiin, 1.Yuusuf Xaaji 2. Faarax Macalin 3. C/Raxmaan Colow 4. Bilow Kayrow 5. Maxamed Cabdi Afey. Raggaas dhamaantood si joogta ah ayey ugu xiran yihiin Rabigii Abuurtay, waxayna og yihiin Cibaadadu iney saldhig u tahay xiriirka qofka Muslimka ah la rabo inuu la yeesho Eebbe weyne, waa rag ay Salaadda agtooda qiime ugu fadhido, goorta ay adkaato in lagula kulmo Xafiiskooda waxaa loo fariistaa Misaajidka ugu dhaw xafiiskiisa, aan adiga ku weydiiyee mataqaanaa Masaajid aad ugu hagaagto madaxda Soomaalida? Jawaabta ii sii hay!

Waxay ilatahay Siyaasiyiinta Soomaalida intooda tukatana aan Cibaado suuban uga sii barino ilaahay, kuwooda taarikiinta ahna aan ilaahay uga barinno hanuun. intii aan qoraalka soo wadnay waan qarinay magacayada matukadayaasha anagoo ceebsanayna inaan fadeexeyno ee bal iyagu ha is caybsadaan salaad la’aan ay ilaahay ugu caasinayaan, waxaan sheegnay oo kaliya tukadayaasha intaan aragnay anagoo leh adinkana salaada ha idinka reebto wax badan oo uu qaarkiin ku kaco.

Qeybta: 4aad

SIYAASIYIINTA SOOMALIDA: WAX AKHRIN IYO WAX QORIS.

Wax akhrin:

Waxaan akhriyey taariikh nololeedka Madaxda dunida, waxan ogaaday in badankood ay ka qalin jabiyeen Jaamacaado, waliba ah kuwa la xiriira Siyaasada, makra laga reebo Jon Mejar oo la ii sheegay inuusan ka qalin jabin Dugsi-Sare , lakiin ka talo wacan kuwa badan oo Jaamiciyiin ah, markii aan damcay in aan ogaado taariikhda Siyaasi-yiinteenna waxa uu ahaa midka ugu aqoonta badan askarinimo mid darajo fiican ka gaaray, sida Janeraal ama Koloneyl ( waa horudhici maqaalkii: SIYAASIGA SOOMAALIGA AH EE AAN RABNO YAA INOO HAYA??!!).

Wax akhrintu waa asaaska aqoonta qofka, waana tilmaanta sharafeed ee diyaarsanaanta shakhsiga, hogaan ahaan iyo dadnimo ahaan. Xilka uu waaridku ilmihiisa iska saaro waxaa ka mid ah inuusan dhalaanku kolka uu kobco noqon ummi, taasna waxaa loo maraa in la geeyo goobaha waxbarashada, waa dadaalka ay u badku goorta ay garaad-sadaan ay waalidiintooda uga duceeyaan.

Tirakoob qayaxan laguma samayn Siyaasiyiinta Soomaalida intooda wax qorta iyo kuwooda umiga ah, laakiin xansiyo farabadan oo lagu sameeyey, waxaa lagu ogaaday in Siyaasiyiinta soo shaac baxday burburkii dalka kadib intooda badan ineysan waxna qorin waxna akhrin. Waxaa la yaqaanaa qaar kamid ah oo warqadaha loo saxiixo, kuwooda fahmada lehna fartaa loogu fiiqaa halkii ay qalinka saari lahaayeen, iyadoo horay loo soo xafidsiiyey xuruufta uu wax ku saxiixo oo kaliya.

Siyaasiyiinta qaarkood aad ayey ugu fiican yihiin wax qorista iyo wax akhrintaba, qaarnkoodna heer aad u sareeya ayey ka gaareen aqoonta, hadey tahay Milatariga, Afkaarta Shuuciyada, (hadiiba aqoonta lagu daro) iyo luqado badan, C/Laahi Yuusuf Axmed waxa uu ka mid yahay raga aqoonta xeesha dheer u leh cilmiga Caskariga, waana aqoon ay u qirsan yihiin cadawgiisa iyo saaxiibadiisba. Waxaa isagana cilmigaas aqoon qoto dheer u lahaa Jen. Caydiid oo isaguna looga danbeeyey cilmiga Milatariga.

Xagga cilmiga luqada Siyaasiyiinta Soomaalidu qaar badan oo kamid ah ayaa yaqaana luqadda Ajnabi ah C/Qaasiim Salaad Xasan waa Luqadyahan. Waxa uu ku hadlaa luqadaha kala ah, Carabiga, Talyaaniga, Ingiriiska, iyo Ruushka, luqadahaas qaarkood waxbuu ku bartay, taasoo u sii sahleysa isticmaalka luqada. Siyaasiyiinta Soomaalida intoodii wax noqotay burburkii ka hor waa rag wax akhrin yaqaan qorina yaqaan. M.Cigaal wuxuu isagu si aad ah u yaqaanay luqada Carabiga iyo tan Ingilishka, oo kolka uu ku hadlayo aad moodeyso inuuba u dhashay.

Maxamed Qanyare Afrax, waxa uu ku hadlaa Luqada Ingilishka iyo Sawaxiliga. Sidoo kale Xuseen Caydiid isna wuxuuba ku barbaaray dalka Maraykanka oo uu waxbarasho ilaa heer Jaamacadeed ku gaaray. Jaamac Cali Jaamac isna Carabiga iyo Ingilishka wuu ku hadlaa. Xasan Abshir isna Carbiga waxbaa uga baxsan, Ingiliishkana waa ku hadlaa.

Qofkii aanan garanayn afka Ingiriisiga waa jaahil—Arrintaasi ma dhabbaa? Inteese- in la’eg ayaa lagu gumaystaa?. Wardheere…
Tiro kale oo aad u badan baa jira oo luqado qalaad ku hadla, Afsoomaaligana u dheeryahay. Su’aashuse waxay tahay Luqadi ma’aqoonbaa? Jawaabta waxaad ka akhrisaa maqaalkii uu dhawaan qoray “Wardheere” ee uu uga hadlay arintaa, dabcan aqoonta luqada waa jaranjarada cilmiga, laakiin waxay luqadi agab leedahay kolka ay la socoto aqoon kale, Siyaasiyiin-teena-se waxaa ku badan kuwa aan ku hadlan afkoodii Hooyo luqad aan ahayn, waliba iyadana aanba qori aqoon.

Waxaa jira kuwa badan oo kamid ah Siyaasiyiinta Soomaalida oo aan Afsoomaliga xitaa qori aqoon, hadii aan damco inaan magacaabo wey fara badan yihiin intooda badanna waan wada aqaanaa, magacyadooda iyo dhacdooyin ama aan goob joog u ahaa ama marag leh ayaan u hayaa, laakiin aan u ceeb asturno. Iney fulaynimo iga tahayna way u badan tahay oo aanan ku dhicin sheegistooda baqdin awgeed.

Wax qoris:

Inta aan Internet-ka ama joornaalada wax ka akhrinayey waxaan marar badan akhriyey maqaallo ay qoreen madax dunida soo martay ama kuwa hada madaxda ka ah, waxaa arintaa aad ugu badan dalka Mareykan oo aad arkeyso iney madaxdooda ay Jornaalada Caalamiga ah ku leeyihiin maqaallo muhim ah, doraad ayaan akhrinayey maqaal uu qoray W/A/Dibadda ee Maraykanka, maqaalkaas oo uu uga hadlayey arimaha Suudaan. Sidoo kale waxaa lamid ah W/Gaashin-dhigga, waxaan kaloo arkaa Maqaallo uu qoro R/Wasaaraha Biritin, tusaalayaa-shaasna waa badan yihiin.

Hada ugama fadhiyo inaan ku khasbo Siyaasiyiinta Soomaalida iney wax qoraan oo ay maqaallo usoo diraan warbaahinta Somaalida. Waan ognahay iney hadlaan oo ayba wareeriyaan BBC-da iyo Idaacadaha gudahaba, qaarkood waxay jecel yihiin in maalin walba la waraysto oo la dhagaysto, laakiin caado uma lahan iney wax qoraan oo ay qalin qaataan, sababtana waxay noqon kartaa, Soomaalida oo dhaqan ahaanba aan ahayn umad qalinka agtooda qiima ka leeyahay, oo waa umada hadalka aad u jecel. Saas awgeed waligaa ma aragtay maqaal uu qoray Siyaasi Soomaali ah.

Hadaanan ka rabin iney maqaallo qoraan, aan is weydiinno ma akhriyaan qoraalada laga qoro, ha’ahaadaan kuwa iyaga laga qoray shakhsiyan ama kuwa kalaba. Qorayaasha Soomaalida ayaan maanta sir u kashifayaa. Sirtaasi waxay tahay in Siyaasiyiinta Soomalidu badankood ineysan waxba akhrin, saas awgeed haddii aad Siyaasi Soomaaliyeed wax ka qorto si shakhsi, habaqin oo hamoodin inuu ku ogaaday ee ka soo qaad inaad wax ka qortay xiligii Daraawiishta.

Aniga waxaan moodi jiray in Siyaasiyinta Soomaalidu ay yihiin sida ku Carabta oo kale, waxaan muddo arki jiray qoraa Carbeed oo maqaal ka qora Siyaasi R/Carbeed, oo ama naftiisa u waaya ama uu xumaado xiriirkii isaga iyo Siyaasiga, wuxuuna ogaadaa inuu akhriyey qoraalkiisii colaad weynna u hayo, laakiin nasiib wanaag ama nasiib xumo key noqotaba Siyaasita Soomaalidu waxba ma akhriyaan oo joornaalada ma fiirshaan, xitaa marka iyaga la waraysto dib uma akhriyaan.

Maalin ayaan dalbaday lakulanka Siyaasi Soomaaliyeed anoo waraysi ugu socda, waxaan islahaa koley ku yeeli uu mayo marka uu arko magacaaga, isla markiiba waxaa la ii soo sheegay inuu aqbalay lakulan-keyga, wuxuuna ahaa Siyaasi aan qoraal aad u adag ka qoray, tilmaamo kululna ka bixiyey oo keeni kartay inuusan igu soo dhawayn, intii aan usii socday lakulan-kiisa waxaan islahaa malaha inuu adiga ku canaanto ayuu rabaa, laakiin goortii aan u tagay madhicin oo sidii qofaan waligii imaqal ayuu isoo dhaweey, umana ekeyn nin u adkeystay qoraalkii aan ka qoray oo iskala weyn inuu igu soo qaado, malaha waraysigii aan ka qaadayna inaan daabacay iyo inkale ma sii raadin.

Taasi waxay marag ka tahay ineysan jirin faariin ay rabaan iney gaarsiiyaan dadweynaha, manalahan waax warbaahineed oo u daba gasha arimahaas, dhacdadaas aan ka soo sheekeeyey markii ay igu dhacday, waxaan iskula hadlay tolow armeyba saan ku fiican yihiin ineysan waxba akhrin, oo haday wax akhrin lahaayeen sow mushkilad kale oo Somalida ku soo biirta manoqoteen?. Anna sow maalintaa ma sigteen?. Waxaase xaqiiqo ah hadey ahaan lahaayeen kuwa wax akhriya inuu garaadkoodu intaa ka sarayn lahaa.

Sheekhul Islaam “ IBNU TAYMIYA” ayaa isaga oo xertiisa maalin wax u akhrinaya oo ay fadhiyaan, waxaa soo agmaray xubno sarsare oo ka tirsanaa madaxdii TATAARKA iyagoo cabsan, kolkaasaa nin ardaydii kamid ah sheekhii ku yiri, aan wacdiyo nimankan oon u sheego Khamradu iney Xaaram tahay iyo iney ilaahay ka cabsadaan, Sheekhii wuxuu ugu jawaabay iska daa ha cabaan khamradooda oo sidaas ha u miyir beelaane, waayo hadey soo miyir sadaan dhibta muslimka unbey ka shaqaynayaan.

Ibnu taymiya malaha wuxuu ka fakaray ka celinta khamri cabidda iyo balo u fakarkooda marka ay soo jeedaan, iney dhib yar tahay khamro cabidooda, waxaan hadda uga danleeyahay Siyaasiyiinta Soomaalida ineysan waxba akhrin armey u fiican tahay nabadgalyada qorayaasha Soomaalida, si ay fursad ugu helaan badbaadin umadda, qoraalkaanna waxaan hubaa inuusan gaari doonin qaar badan oo kamid ah Siyaasiyiinta Soomaalida laakiin adiga akhristaha ayaan kuugu talagalay.

Qeybta 5aad

13. OO DOWLAD DUMIS AH. IYO 13. OO DOWLAD LA’AAN AH.

Sanadku markuu ahaa 1978kii Ayaa qaar kamid ah Saraakiishii Xoogga dalka Soomaaliyeed, ka baxsadeen Dowladii Soomaaliya, waxayna u galeen Itoobiya, rag farabadan ayaa wadadaas qaaday, qofkii ka soo carooda dowladiisa wuxuu gaashaan ka dhiganayey Itoobiya, waxaana wadan-kaas isugu tagay tiro aad u badan oo kamid ahaa hawl-wadeenadii xukunkii Soomaaliya.

Gacansiintii dowladii Mingiste awgeed ayey fariisimo ciidan ka samaysteen gudaha wadanka Itoobiya, magacyadii lagu hawlgalayey waxaa kamid ahaa. S.S.D.F., kadibna S.N.M. waxaa ku soo xigay U.S.C. iyo S.P.M. intuba waa magacyada jabhadihii xarumaha ciidan ka samaystay gudaha Itoobiya.

Intoodaas waxay ka mideys-naayeen in la rido dowladdii Siyaad Barre, laakiin majirin qorshe Siyaasadeed oo u abuurnaa, qaarkood caadifad qabiil bey ku abuurmeen, qaarna sababtii loo aasasay maba aysan aqoon raggii aasaasay. Ciidanka dagaalka loogu yeerayana waxaa loo sheegay in beesha Madaxweynaha ay dhibaato u geystay beeshiisa, saas darteed ay haboon-tahay inuu daafac tolkiis.

Dagaallo lagu hoobtay ayaa la is weydaarsaday, dhibtuna waxay cirka isku shareertay goortii ay Jabhadaasi soo gaareen gudaha Somaaliya, halkaasoo ay xadgudubyo badani ka dheceen, oo ay dowladiina dad aan waxba galabsan u geysatay dhibaato, iyadoo eryaneysa ciidamo ay ugu yeertay MAHBAR.

Laga soo bilaabo 1978kii ilaa 1991kii waxay jahadahaasi ku hawlanaayeen sidii ay u dumin lahaayeen maamulkii Siyaad Barre. Abaabulkii ay 78kii bilaabeen waxay ku guuleysteen 91kii Intaas shacabka Soomaaliyeed ayaa ku dhimanayey dagaaladii u dhaxeeyey dowlada iyo mucaaradkeeda, maadama aysan jabhadahaasi lahayn Barnaamij Siyaasadeed oo ah iney gacanta ku dhigaan hanaanka maamulka ee dalka, waxaa la oran karaa hawl-galkii ahaa iney ridaan dowladda wey ku guuleesteen, maxaa yeelay hadaf intaa ka weyn maba aysan lahayn.

“Wax dumintu aqoon uma baahna ee wax garad la’aan ayey u baahan-tahay, laakiin wax dhisiddu aqoon iyo xilkasnimo ayey rabtaa”
Sida lawada ogsoon yahay wax dumintu aqoon uma baahna ee wax garad la’aan ayey u baahan-tahay, laakiin wax dhisiddu aqoon iyo xilkasnimo ayey rabtaa. Taas waxaa marag u ah, jabhadihii mucaaraday dowladii markaa jirtay mid waliba danteeda waxay ahayd Siyaad meesha ka saar, xilkaaguna intaas haku ekaado.

HALKEY KU DANBEEYEEN MADAXDII JABHADAHA:

C/Laahi Yuusuf Axmed:

Waxaa raggaas ugu magac dheer Col C/Laahi Yuusuf Axmed, oo ah aabihii bilowgii burburka Soomaalida, waa maskaxdii hindistay wiiqinta Dowladii Soomaaliyeed ee uu taladeeda hayey Jen Maxamed Siyaad Barre. C/Laahi markaas wuxuu islahaa intaad M/S/Barre xukunka ka eridid adigu ku fariiso, laakiin nasiib xumo iyo nasiib wanaag midey u noqotaba maanta wuxu gogol la fadhiyaa qaar siyaasiyiin Soomaaliyeed sheeganaya oo wiilshiisa lada’ ah.

Dhawr jeer wuxuu ku celceliyey inuu ka shalaysan-yahay bilaabistii baladatan, wuxuu yiraahdaa, ma moodeyn inuu xaalku saan noqon doono, ee hadaan ogaan lahaa maba aanan bilaabeen, wuxuu hadalkiisa kusoo gabagabeeyaa hadeerna xal Soomaaliyed baan Diyaar u ahay.

1978kii ayey ku dhalatay inuu dowlada ka horyimaado, wuxuu dhisay jabhaddii S.S.D.F. dagaallo culculus ayuu la galay dowladii dalkiisa, isagoo hubka ka soo qaadanaya codowgii dalkiisa, kuma guuleysan inuu miro ka dhaliyo, kadib isla dowladii uu gacanta ka helayey ayaa garatay iney xabsi u taxaabto, waxaa la soo daayey 91kii. Somaliya oo uusan Siyaad Barre ka talineyn, wuxuu lugta la galay Dagaaladii Sokeeye, dagaal hubeysan ayey isaga horyimaadeen isaga iyo raggii ay shalay mucaaradka isla’ahaayeen, waa Jen Caydiid, hadana Xamar bey ku shireen C/Laahi iyo Caydiid si ay dowlad u dhisaan, laakiin iskuma aysan afgaran, iyadoo nin waliba is yiri beeshaada saan uma cuntanto.

1998kii ayuu C/Laahi xaar-xaartay 5.gobol oo ugu walqalay Puntland, Magacii uu raadintiisa bilaabay 78kiiina halkaas ayuu ka helay, waa Madaxweynaha D/G/P. Sadax sano oo doorasha ah ayaa u dhamaatay, kadibna iyadoo muruq ah ayaa hadana loogu yeeraa Madaxweyne. Misana waxa uu kala qayb galayaa shirarka dib-u-heshiisiinta Soomaalida qaar socodka bilaabay 2.ama 3. sano kahor.

C/Laahi waa nin kalya adag, waxa uu rabana yaqaan, siduu ku heli lahaana yaqaan, xaq iyo xaqdarro tey rabto ha u noqotee. Waa nin u sabraa dantiisa, dunida oo dhan hadey mucaaraddo tiisa ayuu ka wataa, noloshiisa iyo wax kastaba waxaa kala muhimsan sidee baad Madaxweyne ku noqotaa. Siyaasiyiinta Soomaalidana waa ku yar yihiin hadda nin isaga oo kala ah dabci ahaan.

JEN: MAXAMED FAARAX “CAYDIID”.

Mucaaradkii dowladii Soomaaliya hadii la soo qaado waa ninka dunida ugu magaca dheer, taasoo uu ku gaaray waagii uu Sadaamka Soomaaliya ahaa, ee uu dunida oo dhan la dagaalsanaa,

Waa madaxii U.S.C. maadama uu Jenan ahaa, wuxuu noqday hogaamiyaha ciidan ee jabhaddaas, hadafkiisii ahaa inuu rido dowlada waa u meel martay, waxaa la sheegaa inuu maanka ku hayey isaga oo Madaxweyne mar un laga dhahayo dhamaan dalka Soomaaliya, si uu taas u gaaro, waxaa ciidankiisa u suura-gashay inuu Gado ka saaro Siyaad Bare, Kismaaya uu qabsado, dhinaca kalana uu ilaa Gaal-kacayo gacanta ku dhigo, mudo yar gudahood Gedo, G/Kacayo, Kismaayo, B/Weyne waa laga soo wada ceshay, kolkii danbe waxaa isugu soo hartay K/Muqdisho, ilaa Jilib agteeda iyo ilaa Baydhabo.

Intaas isaga oo gacanta ku haya ayaa isla K/Muqdisho lagu qabsaday oo ururkiisii qaar ka falliiq-meen, dagaallo culus ayaa gudaha xamar ku qabsaday, ilaa ay tiisiiba ku gashay, maalintuu dhintay ayaan Idaacaddo badan daaray si aan bal war u helo, waxaan furay Idaacadda dalka Suuriya oo warkeedii sidan u dhigtay.

(Waxaa maanta magalada Muqdisho ku geeryooday Jen.Caydiid oo kamid ahaa dagaal-oogayasha Soomaaliya, iyadoo ay toogteen dad aan la’aqoon, Caydiid wuxuu sheeganayey inuu yahay Madaxweynaha Soomaaliya, wuxuuse maanta dhintay isagoo ku dhex dagaalamayey K/Muqdihso).

Jananku wuxuu geeryooday isagoo sheegta inuu yahay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya, wuxuuna dhisay dowlad ka kooban Madaxweyne,Madaxweyne ku xigeenno iyoWasiirro, mase lahayn goloyaal Barlamaan. Wiilkiisii Xuseen Caydiid ayaa dhaxal u helay, isagana sanado yar kadib wuuba kala aftaxay dowladii, halkii uu salkeeda balaarin lahaa.

Jen Caydiid wuxuu ahaa nin qofkii jecelna soo dhawaysta, kan necebna la dirira, xabad ayuuna u qaadan jiray qofkuu ka dareemo inuusan Madaxweyne-nimadiisa meel u dhigayn.

C/Raxmaan Axmed Cali “Tuur” .

Waa siyaasi ruug caddaa ah, Alaha u naxariistee dhawaan ayuu geeryooday, dagaalkii 77kii wuxuu ahaa Safiirkii Soomaaliya u fadhiyey Itoobiya, mudo kadib Dowladiisii ayuu ka carooday wuxuu ku biiray mucaaradkii, isagoo gabaadsaday isla dowladii uu shalay maqaamka Safiireed ku joogay, isagoo leh dowladii aan shalay matalayey ayaan hada ka horjeedaa.

Madax ayuu ka noqday Jabhaddii S.N.M. haddii dowladii dhexe la riday, wuxuu mahad naq u helay in Madaxweyne looga dhigay Somaliland, waana Madaxweynihii Koowaad ee ay yeelato Somaliland, wax yar kadib jagadii waa lagala noqday, misana waxaa soo dhawayn loo siiyey M/Cigaal.

Tuur hadii laga qaaday jagadaas, Xamar ayuu iska soo xaadiriyey, wuxuuna qayb ka noqday dowladii salballaar, oo uu madaxweyne ku xigeen ka helay, haddii iyadiina wiilkii kala diray oo uu xoogaa wareeray, wuxuu si xal kale waa ah, isku qanciyey inuu Siyaasadda isaga fariisto, go’aankaas isagoo ku taagan ayey tii Alle u timid. ALAHA U NAXARIISTO.

Dadkii yaqaanay waxay ku tilmaameen inuu ahaa nin qabow, oo dagan.

Axmed Cumar Jees:

Waa sargaal sare oo ka tirsanaa Ciidankii Xoogga Dalka Soomaaliyeed, waxay walaalo ahaayeen M.Cumar Jees oo ka tirsanaa Golihii sare ee kacaanka. Markii uu ka goostay Dowladdii Soomaaliya, waxa uu ku biiray Jabhadihii joogay Itoobiya, kadibna ciidankii S.P.M. ayuu Ammaan-duule ka noqday, wuxuu watay Jabhaddii qabsatay Gobolada Bay iyo Bakool isagoo fulinayey heshiis ay wadagaleen Saaxiibadiis.

Waxa uu qayb firfircoon ka qaatay dagaaladii sokeeye ee dalka, magaalada Kismaayo ayuu marna gacanta ku dhigayey, marna looga adkaanayey. Maxaqiijin karo inuu hankiisu ahaa Madaxweyne noqo, waxaase muuqatay inuu islahaa bal marka hore Siyaad Barre meesha haka baxo. Kadib wuxuu wax ka dhisay dowladii fadhiidka ahayd ee Salballaar loogu magac daray.

Mar dhawayd ayaa la weydiiyey inuu islahaa maalintuu dagaalka Soomaaliya ku soo qaadayey, in xaalku uu saan ku danbeyn doono, wuxuu ku jawaabay inuusan sidan filayn, laakiin uu islahaa ugu badnaan 30.cisho kabadan dalka ma qasnaan doono.

Kadib waxaa aad u daciifay dowrkii uu ku lahaa Siyaasada Soomaaliya, hada shirka Soomaalida uga socdo Kenya, wuxuu ku guuleysan waayey in dowlada Kenya ay u aqoonsato inuu kamid noqdo madaxda Siyaasadda Soomaaliya. Haddeerna waxaa soo hinqiyey golaha samata-bixinta Soomaaliyeed. Ee Balcad lagu dhisay.

Su’aasha isweydiniita leh waxay tahay. 4.taas oday ee ay labana geeryootay, labana noo shahay, hankoodii magaareen? Hadeysan gaarinna maxay ku danbeeyeen? Haddii ay 13. ku hawlanaayeen duminta Dowladdii Soomaaliyeed oo misana ka qayb qaateen 13.kii sano ee Dowlad la’aanta, maxaa talo ah oo ay hadda hayaan? .

“Hadaf la’aantu waxay dhashaa inaad qiima dhacdo”

Hadaf la’aantu waxay dhashaa inaad qiima dhacdo, waana waxa ay hada la kulmeen, malaha inkaartii umadda ayaa ku dhacday, haba ku dhacdee, ma ogyihiin iyagu iney inkaaran yihiin? Ma umalayneysaa inuu garaad leeyahay ninkii 13. sano ku hawlanaa inuu dowladiisa dumiyo, hadana 13. oo dowlad la’aan ah kadib faylka raashinka lagalay 800. qof oo ergo ah, isagoo ka soo qayb galay shir looga hadlayo sidii Somaaliya Dowladdii loogu soo celin lahaa, xusuusnow Dowlada la soo celinayo waa tii uu isagu gacantii ku dunshay.

Kuwaas waxaa ka xun, shacbiga wali ay la tahay inuu yahay kan beeshooda matala, kaba sii daranee waxay u haystaan inuu isagu yahay badbaadi-yahoodii, waxaaba macquul ah, sababta aan dowladayada u la’nahay ineyba tahay, kuwii 13.ka sano ka shaqaynayey iney dowladii dumiyaan, oo hadana 13. kale oo Dowlad la’aan ahna masuul ka ah, misana isla iyagii baa 26.sano kadib dowlad laga sugayaa.

Anigu quustayee akhristoow talo keen, maadaama aan kuu soo koobay 26.sano oo shido ah, oo ay Soomaalidu soo martay, bal xalka ii sheeg.

July 7, 2015
Categories: Moment Media ethics . . Author: antitribalism

Source: Moment Truth Project

Leave a comment

No comments yet.

Comments RSS TrackBack Identifier URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

  • Daily Alert News

  • Political Analyst & Expert in East Africa politics Moment History Society

  • Dr. Ibrahim H. Abukar For President

  • Taariikh nololeedkii Imaam Axmad Gurey

  • taariikhda sheekh xasan barsane oo kooban

  • Reflections on the life and learning of Prof. Said Samatar

    Professor Said Samatar who died February 24, 2015

  • Recent Posts

  • Truth to Power

  • Wall Truth

  • RSS osservatore romano – Google News

    • Osservatore Romano: "Renzi coerente nel dimettersi" - Adnkronos - Adnkronos December 5, 2016
      AdnkronosOsservatore Romano: "Renzi coerente nel dimettersi" - AdnkronosAdnkronos"Il capo del governo aveva legato le sorti dell'esecutivo e il suo personale percorso politico a questa consultazione. Con coerenza ha tratto le conseguenze di ...L'Osservatore Romano sintetizza le difficoltà future, troppe divisioni ...Il MessaggeroRefe […]
    • Cardinale Stella: su L'Osservatore Romano, nuova “Ratio” per la ... - Servizio Informazione Religiosa December 8, 2016
      Cardinale Stella: su L'Osservatore Romano, nuova “Ratio” per la ...Servizio Informazione ReligiosaLa formazione dei sacerdoti deve essere “rilanciata, rinnovata e rimessa al centro”. Questo, sottolinea il cardinale Beniamino Stella a L'Osservatore Romano, è.altro »
    • Silence, Papa Francesco e l'incontro con il regista Martin Scorsese - Avvenire.it November 30, 2016
      Avvenire.itSilence, Papa Francesco e l'incontro con il regista Martin ScorseseAvvenire.itL'intervista viene pubblicata dall'Osservatore Romano. Ed è stata rilasciata dal regista americano dopo l'incontro con Papa Francesco che ha raccontato di aver letto «Silenzio», il libro di Shusaku Endo da cui è stata tratta la sceneggiatura del film […]
    • Osservatore Romano: “Renzi coerente nel dimettersi” - SiciliaInformazioni.com December 5, 2016
      SiciliaInformazioni.comOsservatore Romano: “Renzi coerente nel dimettersi”SiciliaInformazioni.com“Il capo del governo aveva legato le sorti dell'esecutivo e il suo personale percorso politico a questa consultazione. Con coerenza ha tratto le conseguenze di una sconfitta forse inattesa nella sua dimensione”. E' quanto sottolinea l'Osservatore . […]
    • L'Osservatore Romano: in prima pagina "l'Apocalisse climatica ... - Meteo Web December 2, 2016
      Meteo WebL'Osservatore Romano: in prima pagina "l'Apocalisse climatica ...Meteo WebL'Osservatore Romano apre in prima pagina con titolo “Apocalisse climatica“. “Il mondo – scrive il quotidiano della Santa Sede – è sull'orlo di un'apocalisse ...altro »
    • Bagnasco: 'E' l'ora di camminare insieme'. L'Osservatore Romano ... - ilgiornaleditalia December 5, 2016
      ilgiornaleditaliaBagnasco: 'E' l'ora di camminare insieme'. L'Osservatore Romano ...ilgiornaleditaliaL'Osservatore Romano, che nell'edizione appena andata in edicola nel pomeriggio di lunedì dedica al voto referendario il titolo di apertura "Renzi al Quirinale per presentare le dimissioni", scrive tra l'altro […]
    • “Valdinievole e non Terni”: Vezzosi critica lo studio dell'Osservatore ... - gonews November 28, 2016
      gonews“Valdinievole e non Terni”: Vezzosi critica lo studio dell'Osservatore ...gonewsCosì, il leonardista e direttore del Museo Ideale 'Leonardo' di Vinci, Alessandro Vezzosi richiama l'attenzione su un articolo pubblicato ieri, 27 novembre, sull'Osservatore Romano in cui si avvalora un nuovo studio dello storico dell'arte Luca […]
    • Osservatore Romano: "Renzi coerente nel dimettersi" - iL Meteo December 5, 2016
      Osservatore Romano: "Renzi coerente nel dimettersi"iL MeteoOsservatore Romano: "Renzi coerente nel dimettersi". "Tenuto conto anche della complessità della materia sulla quale si richiedeva il parere degli italiani, è opinione condivisa che il voto sia diventato fatalmente un giudizio sull'operato del capo del ...
    • La Congregazione per il Clero: i preti siano leali, mai ipocriti e con il ... - La Stampa December 7, 2016
      La StampaLa Congregazione per il Clero: i preti siano leali, mai ipocriti e con il ...La StampaLeali, per nulla rigidi, mai ipocriti e con il «senso del bello». È l'identikit del prete doc come viene tratteggiato nel nuovo documento sulla vocazione presbiteriale ...Santa Sede: promulgato “Il dono della vocazione presbiterale” per la ...Servizio Informaz […]
    • Papa Francesco e il legame con Maria Salus Popoli Romani - Avvenire.it December 8, 2016
      Avvenire.itPapa Francesco e il legame con Maria Salus Popoli RomaniAvvenire.it«Non mi sorprese affatto – ribadisce il cardinale, che ebbe modo di conoscere Bergoglio durante il suo impegno come nunzio apostolico in Bolivia –, anche perché mi aveva confidato anni prima che la Basilica della Salus Populi Romani era una tappa ...
  • RSS avvenire – Google News

    • Papa: rigidità e mondanità, un disastro per i sacerdoti - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itPapa: rigidità e mondanità, un disastro per i sacerdotiAvvenire.it8 dicembre Immacolata Concezione, una storia di bellezza. Andrea Galli. In libreria Esce in un volumetto l'intervista del Papa a Avvenire. Francesco Ognibene. Intervista al giornale belga Papa: sì a Stato laico, no a laicismo e fondamentalismo. Primo ...altro »
    • La mediazione di Renzi con i dem: Gentiloni premier e voto a giugno - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itLa mediazione di Renzi con i dem: Gentiloni premier e voto a giugnoAvvenire.itIl segretario: mi fido di Mattarella, mai un esecutivo contro di me. Domenica colloquio decisivo con il Colle. L'alternativa è Delrio. Riproduci Chiudi il player. La mediazione di Renzi con i dem: Gentiloni premier e voto a giugno. Nel primo vero ...altro »
    • Papa: Nella tragica realtà dei migranti rivediamo quella del bambino ... - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itPapa: Nella tragica realtà dei migranti rivediamo quella del bambino ...Avvenire.itIl presepe collocato in Piazza San Pietro richiama "la triste e tragica realtà dei migranti sui barconi diretti verso l'Italia. Nell'esperienza dolorosa di questi fratelli e sorelle, rivediamo quella del bambino Gesù, che al momento della nascita non […]
    • Caritas di Roma, 123 profughi accolti nelle parrocchie - Avvenire.it December 8, 2016
      Avvenire.itCaritas di Roma, 123 profughi accolti nelle parrocchieAvvenire.itDue i progetti attivati per rispondere all'appello lanciato da papa Francesco: coinvolti gli istituti religiosi e le famiglie. Riproduci Chiudi il player. Caritas di Roma, 123 profughi accolti nelle parrocchie. Sono 123 i richiedenti asilo e protetti ...altro »
    • Trovata morta la ragazza cinese scomparsa lunedì - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itTrovata morta la ragazza cinese scomparsa lunedìAvvenire.itL'ipotesi più probabile è che sia stata investita da un treno. Ma la polizia indaga su un'eventuale violenza. La ragazza, 20 anni, aveva denunciato il furto della borsa poco prima di scomparire. Riproduci Chiudi il player. Il luogo del ritrovamento del ...altro »
    • Esce in un volumetto l'intervista del Papa a Avvenire - Avvenire.it December 7, 2016
      Avvenire.itEsce in un volumetto l'intervista del Papa a AvvenireAvvenire.itVa in libreria il volumetto che raccoglie l'intervista del Papa ad Avvenire, il dialogo con Stefania Falasca pubblicato venerdì 18 novembre e che ora Edb rilancia in una coedizione con il nostro quotidiano, aperta dall'editoriale di monsignor Marcello ...
    • Parità tra i sessi. Ma l'emancipazione è ancora lontana - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itParità tra i sessi. Ma l'emancipazione è ancora lontanaAvvenire.itSono 14mila le frontaliere che ogni giorno si recano dalla regione di Yerbala, nel nord del Marocco. Riproduci Chiudi il player. Parità tra i sessi. Ma l'emancipazione è ancora lontana. Le donne possono dare un contributo essenziale alla lotta contro ...
    • "I migranti? Per i piccoli Comuni sono un'opportunità" - Avvenire.it December 8, 2016
      Avvenire.it"I migranti? Per i piccoli Comuni sono un'opportunità"Avvenire.itParla il sindaco di Sant'Alessio in Aspromonte, 400 abitanti e 50 ospiti stranieri. "Con l'avvio del progetto Sprar, oltre ai rifugiati sono tornati anche alcuni italiani". Riproduci Chiudi il player. I ragazzi di Sant'Alessio in Aspromonte dur […]
    • Incendio nel ghetto dei bulgari, morto un 20enne - Avvenire.it December 9, 2016
      Avvenire.itIncendio nel ghetto dei bulgari, morto un 20enneAvvenire.itUn ragazzo di 20 anni è morto carbonizzato nell'incendio scoppiato nel campo soprannominato il "ghetto dei bulgari" nella frazione La Pescia, nel comune di Foggia, tra Borgo Mezzanone e Tressanti. L'intervento dei vigili del fuoco è stato richiesto ...altro »
    • Fisco, bonus e previdenza: ecco la nuova legge di bilancio 2017 - Avvenire.it December 8, 2016
      Avvenire.itFisco, bonus e previdenza: ecco la nuova legge di bilancio 2017Avvenire.itLegge da 27 miliardi. Via all'Ape. Moody's: prospettive negative. Via libera con 166 sì, 70 no e 1 astenuto. Per l'anno prossimo nuovo taglio delle tasse, dal canone Rai all'evitato aumento dell'Iva. Riproduci Chiudi il player. Fisco, bonus e ...altr […]